Wanneer teams vastlopen, zoeken we vaak naar de oorzaak. Wie begon er? Wie had gelijk? Wie heeft wat verkeerd gedaan? Maar in veel situaties blijkt dat niet de meest helpende vraag.
Interessanter en lastiger is het om te kijken naar het patroon dat is ontstaan. Want achter spanning schuilt geen gebrek aan betrokkenheid. Integendeel. Mensen zijn niet afgehaakt. Ze zijn geraakt en weten niet hoe ze dit op een constructieve manier kunnen aangeven.
Juist mensen die veel geven om hun werk, hun relatie of hun team kunnen vastlopen wanneer verschillen in gedrag, normen, waarden, ideeën niet langer bespreekbaar zijn.
Dat is het moment waarop psychologische veiligheid onder druk komt te staan. Psychologische veiligheid wordt soms verward met harmonie. Alsof veiligheid betekent dat iedereen aardig is voor elkaar en conflicten uitblijven. Mijn ervaring is juist het tegenovergestelde.
Veilige relaties en sterke teams zijn niet conflictvrij. Ze kunnen verschil verdragen. Mensen durven zich uit te spreken over wat ze lastig vinden. Ze kunnen kritiek ontvangen zonder direct in de verdediging te schieten. Ze hoeven het niet altijd met elkaar eens te zijn om toch verbonden te blijven.
Dat vraagt iets van alle betrokkenen. Bewustwording van het ontstane patroon en zelfreflectie over de eigen rol en gedrag. Misschien uitreiken en een gesprek nógmaals, op een andere manier proberen te voeren. Emoties en kwetsbaarheid tonen en welgemeend ‘sorry’ zeggen.
Van leidinggevenden wordt nog meer gevraagd. Leiderschap gaat niet alleen over verbinden. Het gaat ook over begrenzen. Over het bespreekbaar maken van patronen die niemand meer ziet. Over ruimte creëren voor of initiëren van gesprekken die mensen liever vermijden. En daarin het voorbeeld zijn.
Herstel ontstaat meestal niet door harder te werken of sneller vooruit te gaan. Herstel vraagt vertraging. Terugkijken, erkennen, nieuwsgierigheid. De moed om nieuwe vragen te stellen en te luisteren naar iemand van wie je dacht dat je hem al gehoord had, maar misschien niet had begrepen.
Herstel begint dus niet bij het oplossen van verschillen, maar bij het toelaten ervan.
Want wanneer verbondenheid, openheid en eerlijkheid naast elkaar mogen bestaan, ontstaat er ruimte. Ruimte om vertrouwen langzaam te laten terugkeren.
— Ilone
